Da li imate problem da ostanete u drugom stanju, a ne znate pravi uzrok? Ili se mučite sa aknama i šta god da ste probali od dermokozmetike nije pomoglo? U mnogim slučajevima problem može biti povezan sa policističnim jajnicima (PCOS).
U ovom tekstu saznaćete kako nastaje policistični ovarijalni sindrom, koji su najčešći simptomi, sa čim je povezan u organizmu i šta možete da uradite da ga regulišete.
Sindrom policističnih jajnika (PCOS) je čest hormonski poremećaj kod žena u reproduktivnom periodu. Često se manifestuje neredovnim ili odsutnim menstruacijama, prekomernim vrednostima androgena (što uzrokuje akne, hirzutizam/rast dlaka ili gubitak kose) i policističnim jajnicima. Uobičajeni simptomi uključuju debljanje, probleme s plodnošću i tamne mrlje na koži.
Mehanizam nastanka PCOS
Mehanizam nastanka PCOS-a je kompleksan. Ispreplitanje genetskih i spoljašnjih faktora , hormonske i metaboličke abnormalnosti doprinose nastanku različitih fenotipova policističnog ovarijalnog sindroma.
Policistični jajnik na ultrazvučnom nalazu ima multiple periferne folikule u nizu izgleda poput perli.
Tačan mehanizam nastanka još se istražuje, međutim prema dosadašnjim saznanjima, postoje tri glavne komponente :
1) Primarno poremećena steroidogeneza u jajniku i/ili nadbubrežnoj žlezdi
2) Poremećaj sekrecije gonadotropin otpuštajećeg hormona(GnRH) koji utiče na otpuštanje luteinizirajućeg hormona(LH)
3) Promene u fiziologiji insulinskog efekta
Kod žena s PCOS-om nalazi se snižena koncentracija folikulo stimulirajućeg hormona
(FSH) a sa tim je i smanjena ekspresija aromataze za pretvaranje androgena u estrogen.
Delovanje sniženog nivoa FSH u kombinaciji sa povećanom funkcijom teka ćelija
rezultira povećanom produkcijom androgena, testosterona i androstendiona.
Simptomi PCOS
Simptomi policističnih jajnika (PCOS) najčešće uključuju neredovne ili izostale menstruacije, akne i pojačanu maljavost (hirzutizam), kao i sklonost ka gojenju, naročito u predelu stomaka. Kod mnogih žena prisutna je i insulinska rezistencija, što znači da organizam teže reguliše nivo šećera u krvi.
Upravo ova insulinska rezistencija predstavlja ključnu vezu između PCOS-a i metaboličkog sindroma. Povišen insulin dodatno podstiče hormonski disbalans, povećava nivo androgena i doprinosi razvoju faktora rizika kao što su povećan obim struka, povišeni trigliceridi i poremećen šećer u krvi.
Naučno je utemeljeno je mišljenje da su metabolički sindrom (MS) i sindrom policističnih jajnika (PCOS) povezani. Jedna trećina do jedna polovina žena s PCOS-om ima metabolički sindrom.
Gojaznost centralnog tipa koju nalazimo u metaboličkom sindromu može se naći i kod
žena s PCOS-om.
Metabolički sindrom, zbog gojaznosti i hiperinsulinemije, uzrokuje snižavanje nivoa globulina koji veže polne hormone (SHBG) što može pojačati biohemijski ili klinički efekat androgena.
Smatra se da je približno 49% ispitanih žena s PCOS-om gojazno.
Zbog toga PCOS nije samo reproduktivni, već i metabolički problem koji zahteva sveobuhvatan pristup.
Kako PCOS utiče na život?
Ukoliko se uporede pacijentkinje sa PCOS-om sa pacijentkinjama iste starosne grupe i indeksa telesne mase ali bez PCOS-a, pacijentkinje sa PCOS-om će imati veći rizik za nastanak mnogobrojnih poremećaja.
Veći je rizik za nastanak insulinske rezistencije, hiperinsulinemije, netolerancije na glukozu, dislipidemije, povećane parametre zgrušavanja, steatozu jetre, subkliničke ateroskleroze, vaskularne disfunkcije i konačno veći rizik nastanka kardiovaskularnih bolesti, šećerne bolesti tip 2 i veći mortalitet.
Meta analize su pokazale da žene bez obzira na telesnu masu, a koje imaju PCOS,
imaju povišene vrednosti triglicerida, LDL holesterola i ukupnog holesterola i snižen nivo HDL holesterola.
Međutim nisu sve žene pod jednakim metaboličkim i kardiovaskularnim rizikom, taj rizik zavisi o fenotipu PCOS-a. Insulinska rezistencija, pa s tim i rizik razvoja metaboličkog sindroma, pojavljuje se kod klasičnog fenotipa dok kod ovulatornog slabije.
Insulinska rezistencija se pojavljuje kod 50-70% žena s PCOS-om.
Hiperinsulinemija podstiče razvoj hiperandrogenizma i hroničnih ovulatornih promena.
Abnormalnosti delovanja insulina u PCOS-u uključuju smanjenje izlučivanja insulina te ekstrakcije u jetri, poremećaj supresije glukoneogeneze u jetri i poremećaj u signalizaciji putem fofsoriliranog IRS-a (na serinu).
U adipocitima žena s PCOS-om nema intrinzičnog defekta insulin stimulirajućeg
transporta glukoze, što je prvi korak lipogeneze i formiranja glikogena. Kod PCOS-a
defekt u lipogenezi je uzrokovan testosteronom. Uz to, višak androgena deluje na
insulinsku osetljivost adipocita suprimirajući proizvodnju insulin-osetljivog adiponektina.
Gojaznost i insulinska rezistencija imaju najveću ulogu u promeni biohemijskog profila jetre u navedenim grupama.
PCOS i plodnost
PCOS i plodnost su povezani tesno. Hormonski disbalans i insulinska rezistencija ometaju ovulaciju. To znači da žene nemaju redovan ciklus, ako ga i imaju, vrlo često je anovulatoran (bez ovulacije), što otežava začeće.
Dobra vest je da pravovremeno dijagnostikovanje problema i adekvatan pristup kroz ishranu, regulaciju insulinske rezistencije i ciljanu suplementaciju može dati rezultate. Ovulacija se može ponovo uspostaviti, a šanse za trudnoću povećati.
U određenim slučajevima podrška kroz suplemente može pomoći u:
- regulisanju ciklusa
- smanjenju simptoma insulinske rezistencije
Proizvodi koji sadrže mio inozitol kao aktivnu komponentu, dokazano kroz brojne kliničke studije mogu pomoći.
RESIST Gyinos, mio inozitol i folat klinički dokazano smanjuje efekte insulinske rezistencije i metaboličkog sindroma u organizmu.
Reference:
Polycystic ovary syndrome: pathophysiology and therapeutic opportunities
Jiawen Dong , D Aled Rees ,,BMJ Med. 2023 Oct 12;2(1):e000548. doi: 10.1136/bmjmed-2023-000548
Metabolic Syndrome and PCOS: Pathogenesis and the Role of Metabolites,Weixuan Chen 1,2,3,4,5, Yanli Pang 1,2,3,4,5,* Metabolites
. 2021 Dec 14;11(12):869. doi: 10.3390/metabo11120869
Polycystic Ovary Syndrome (PCOS): Pathophysiology, Diagnosis, Biomarkers, and Nursing Interventions,Ahlam Abdullah Hakami et a. Jorurnal of Medicinal and Chemical Sciences,10.26655/JMCHEMSCI.2024.12.3